Starożytny Rzym: Rząd i prawo: Jak kształtowały współczesne systemy

Rzym został, zgodnie z tradycją, założony jako miasto w 753 roku p.n.e. i rządził się królami, zgodnie z History.com. Po tym, jak Rzymianie obalili swojego ostatniego króla w 509 roku p.n.e., zastąpili monarchię republiką zbudowaną wokół wybranych magistratów, doradczego Senatu i zgromadzeń ludowych, systemem zaprojektowanym specjalnie, aby zapobiec skupieniu trwałej władzy w jednych rękach, zgodnie z World History Encyclopedia.

Od królestwa do republiki: Jak został zbudowany rząd rzymski

Na czele Republiki stało dwóch konsulów, wybieranych na roczne kadencje, którzy posiadali najwyższą władzę wykonawczą, dowodzili armią Rzymu i przewodniczyli Senatowi, zgodnie z Facts and Details. Każdy konsul mógł zawetować decyzje drugiego, prawo zwane intercessio, a konsul nie mógł być ponownie wybrany przez dziesięć lat, zasada mająca na celu zapobieżenie skupieniu władzy w jednych rękach, zgodnie z tym samym źródłem.

Senat, pierwotnie ograniczony do około 100 patrycjańskich członków, nie miał formalnej władzy do uchwalania prawa, ale sprawował to, co Rzymianie nazywali auctoritas — nieformalne, ale decydujące wpływu na finanse, stosunki zewnętrzne i sprawy religijne, zgodnie z World History Encyclopedia. To samo źródło stwierdza, że członkostwo w Senacie rozszerzyło się z czasem, osiągając około 300 w II wieku p.n.e., a następnie dalsze wzrosło do około 900 za Sulli i 1000 za Juliusza Cezara, zanim cesarz August zmniejszył to do około 600.

Poniżej konsulów inni wybierani magistracy zajmowali się konkretnymi zadaniami: pretorowie nadzorowali sądy, kwestorowie zarządzali finansami publicznymi, edylowie nadzierowali rynki i prace publiczne, a cenzorowie przeprowadzali spis ludności i nadzierowali moralność publiczną, zgodnie z Facts and Details i World History Encyclopedia. Historycy opisują ogólny system — podział władzy między równych, roczne kadencje, wzajemne weta i oddzielne organy wykonawcze, ustawodawcze i ludowe — jako wczesną formę systemu kontroli i równowagi.

Prawo rzymskie: Od Dwunastu Tablic do Kodeksu Justyniana

Pierwszy pisany kodeks prawny Rzymu, Dwanaście Tablic, został opracowany około 450 roku p.n.e., zgodnie z World History Encyclopedia. Witryna opisuje kodeks jako, słowami starożytnych źródeł, na które się powołuje,

Dwanaście Tablic ustanowiło prawo cywilne, lub ius civile, jako ciało reguł oddzielone od prawa religijnego, i położyło koniec wyłącznej kontroli klasy patrycjańskiej nad wiedzą prawną, zgodnie z World History Encyclopedia. Gdy handel i terytorium Rzymu rozszerzały się, rozwinęło się równoległe prawo, ius gentium, powstałe około 242 roku p.n.e. do regulacji sporów obejmujących obcokrajowców, nadzorowanych przez specjalnego magistratu zwanego praetor peregrinus, zgodnie z tym samym źródłem.

Zamiast przepisywać prawo za każdym razem, gdy zmieniały się okoliczności, rzymscy pretorowie wydawali roczne edykty, które dostosowywały sposób stosowania istniejących praw; praktyka ta została formalnie kodyfikowana w 131 roku n.e., zgodnie z World History Encyclopedia. Kulminacja tej tradycji prawnej nadeszła pod władzą bizantyjskiego cesarza Justyniana I, którego Corpus Juris Civilis został opracowany między 528 a 534 rokiem n.e. i zawierał Digestę z 533 roku n.e., która syntetyzowała ponad 2000 wcześniejszych tomów prawnych autorów takich jak Gajusz i Ulpian, zgodnie z tym samym źródłem.

Od republiki do imperium: August i zmieniona równowaga władzy

Republika trwała od 509 do 27 roku p.n.e., kiedy to Oktawian przyjął tytuł Augusta i stał się pierwszym cesarzem Rzymu, zgodnie z History.com. August połączył imperium konsularne z tribunicia potestas — uprawnienia zarówno szefa wykonawczego, jak i trybunów — skoncentrując władzę, która wcześniej była podzielona, zgodnie z World History Encyclopedia. W ramach tego podziału zgromadzenia ludowe w dużej mierze przestały funkcjonować, a rola Senatu stała się głównie ceremonialna, zatwierdzając decyzje już podjęte przez cesarza, zgodnie z tym samym źródłem.

Rządy Augusta rozpoczęły się w mniej więcej dwa wieki względnego pokoju znanego jako Pax Romana, zgodnie z History.com. Zachodnie Cesarstwo Rzymskie skończyła się w 476 roku n.e., kiedy germanijski przywódca Odoakr złożył z urzędu ostatniego zachodniego cesarza, Romulusa Augustula, zgodnie z History.com.

Co pozostawiła za sobą Rzym

• Terminologia i koncepcje prawne: nowoczesne systemy prawne nadal używają rzymską terminologię i nacisk Rzymu na precyzyjny, jednoznaczny język prawny, zgodnie z World History Encyclopedia.
• Język: łacina ewoluowała w języki romańskie i pozostała językiem europejskiej nauki i administracji przez wieki, zgodnie z History.com.
• Architektura i inżynieria: rzymscy budowniczowie rozwinęli powszechne używanie łuku, sklepienia, kopuły i betonu, i zbudowali sieć dróg, która, zgodnie z History.com, rozciągała się na ponad 50 000 mil.
• Terminologia rządowa: terminy takie jak senat, republika, weto i konsul — wraz z podstawową ideą podziału władzy, aby zapobiec jej koncentracji — pochodzą z rzymskiej praktyki politycznej, zgodnie z World History Encyclopedia i Facts and Details.

Razem te instytucje i teksty prawne stanowią podstawę tego, co historycy generalnie nazywają spuścizną Rzymu: systemu prawa pisanego, publicznego i podzielonej władzy politycznej, na którym bezpośrednio opierały się późniejsze tradycje konstytucyjne europejskie i amerykańskie, zamiast wymyślać od nowa.