Kraliyet Ailesi Protokolü Açıklandı: Unvanlar, Görevler ve Hitap Şekilleri

İngiliz kraliyet ailesinin nasıl işlediğine — kimin hangi unvanı taşıdığına veya Kral'ın nasıl selamlanacağına — olan ilgi, her evlilik, doğum veya veraset haberi manşetlere taşındığında yükselir. Kurallar; kanun, kraliyet fermanı ve geleneğin bir karışımıdır ve bunların çoğu kraliyet hanesinin kendisi tarafından royal.uk üzerinden yayımlanmaktadır.

Kraliyet ailesi üyesi nasıl selamlanır

Royal.uk, Kral, Kraliçe veya kraliyet ailesinin başka bir üyesiyle karşılaşıldığında uyulması zorunlu davranış kuralları bulunmadığını açıkça ifade eder; geleneksel hitap şekilleri bunları gözetmek isteyenler için mevcuttur. Kral'a ilk kez takdim edildiğinde doğru hitap şekli 'Majesteleri' ('Your Majesty'), ardından 'Sir'dir; Kraliçe için ise 'Majesteleri' ardından 'Ma'am'dir. Kraliyet ailesinin erkek üyelerine ilk hitapta 'Kraliyet Haşmetleri' ('Your Royal Highness'), ardından 'Sir' kullanılır; kadın üyelere ise 'Kraliyet Haşmetleri' ardından 'Ma'am' kullanılır.

Aynı sayfa, geleneksel fiziksel selamlama hareketlerini de anlatır: erkekler 'sadece baştan yapılan bir boyun eğme (reverans)' yapabilirken, kadınlar 'küçük bir diz kırma (reverans)' yapabilir. Royal.uk ayrıca, bunu tercih edenler için basit bir el sıkışmanın da kabul edilebilir bir alternatif olduğunu belirtir.

Soyluluk sisteminin beş rütbesi

Kraliyet ailesinin altında, görgü kuralları otoritesi Debrett's tarafından tanımlanan daha geniş bir soyluluk sistemi yer alır. Bu sistem, azalan sırayla beş rütbe listeler: dük (duke), marki (marquess), kont (earl), vikont (viscount) ve baron. Debrett's, 'dük' unvanını, lider anlamına gelen Latince 'dux' kelimesine dayandırır ve bunun 1337'de resmen bir soyluluk rütbesi olarak kabul edildiğini belirtir; 'marki' unvanının, sınır muhafızları için kullanılan bir Norman terimi olduğunu ve İngiltere'ye 1385'te girdiğini; 'kont' (earl) unvanının, kontların kral adına kontlukları (shire) yönettiği Kral Canute döneminden (yaklaşık 994-1035) önceye dayandığını; 'vikont' unvanının, bir kontun vekili anlamına geldiğini ve İngiliz soyluluk sisteminde ilk kez 1440'ta kayda geçtiğini; en düşük ve en kalabalık rütbe olan 'baron' unvanının ise kralın kiracısı/tebaası anlamına geldiğini aktarır. Her rütbe içindeki öncelik sırası, ilgili unvanın ne kadar eski olduğuna göre belirlenir — Debrett's, 1397'den beri öncelik taşıyan Norfolk Dükü'nü İngiltere'nin baş dükü (premier duke) olarak gösterir.

Veraset sırası ve kimin hükümdar olabileceği

Royal.uk'a göre tahta veraset, hem soy hem de parlamento kanunlarıyla belirlenir. Bunun anayasal temeli, 1689 tarihli Haklar Bildirgesi'ne (Bill of Rights) ve vereseti, Hannover Elektris'i Prenses Sophia'nın Protestan soyundan gelenlerle sınırlayan ve hükümdarın İngiltere Kilisesi ile birlik içinde olmasını şart koşan 1701 tarihli Yerleşim Yasası'na (Act of Settlement) dayanır.

2013 tarihli Tahta Veraset Yasası (Succession to the Crown Act 2013), erkek varislere tarihsel olarak tanınan önceliği sona erdirdi; böylece 28 Ekim 2011'den sonra doğanlar için büyük bir kız evlat, küçük bir erkek evlada göre öncelik kazandı. Yasa ayrıca bir Roma Katoliği ile evlenen kişinin veraset hakkından diskalifiye edilmesine ilişkin kuralı da kaldırdı. Royal.uk, yasanın on altı Krallığın (Realm) tamamında Mart 2015'te yürürlüğe girdiğini belirtir. Kraliyet hanesinin yayımladığı listeye göre, sırada ilk kişi Galler Prensi'dir; onu çocukları Prens George, Prenses Charlotte ve Prens Louis, ardından Sussex Dükü izlemektedir.

'Çalışan kraliyet üyeleri' aslında ne yapar

Kraliyet ailesinin her üyesi resmi görevler üstlenmez. Bunu yapanlar genellikle 'çalışan kraliyet üyeleri' (working royals) olarak adlandırılır; Newsweek bu terimi, Taç adına yıl boyunca resmi görev ve etkinlik programı yürüten kıdemli aile üyeleri olarak tanımlar.

Newsweek'in haberi 11 çalışan kraliyet üyesini listeler ve 2022 yılı için kişisel etkinlik sayılarını verir: o yıl 214 etkinlikle Prenses Kraliyet (Princess Royal) birinci sırada yer alırken, onu 181 etkinlikle Kral III. Charles izledi. Makale, tüm çalışan kraliyet üyeleri için toplam yıllık bir rakam vermemekte ve 2024 yılına ait rakamlar da sunmamaktadır.