اسکلت نئاندرتال 75,000 ساله با جرح نیزهای احتمالاً کشنده

محققانی که اسکلت نئاندرتالی معروف به شانیدار الف را که از غار شانیدار در کردستان عراق بازیافت شده بود، بررسی می‌کنند، می‌گویند که سوراخ تیغه شانه با ضربهای کشنده از نیزهای چوبی تقریباً 75,000 سال پیش سازگار است. این نتایج توسط اما پومروی از دپارتمان باستان‌شناسی دانشگاه کمبریج رهبری شد و در مجله Scientific Reports منتشر شد؛ وب‌سایت Phys.org در 15 اکتبر 2026 درباره این مطالعه گزارش کرد.

شانیدار الف کیست

شانیدار الف نام اختصاص داده شده به نر بالغی از نئاندرتال است که بقایایش در خوشهای از حداقل پنج فرد درون غار شانیدار بازیافت شد. گزارش دانشگاه کمبریج درباره مطالعه، از طریق Phys.org و Earth.com، عمر او در زمان مرگ را حدود 45 سال می‌نویسند، در حالی که گزارش ABC News توضیح مطالعهٔ مشابهی او را در دههٔ چهلم توصیف می‌کند؛ هر دو رقم از تجزیه و تحلیل اسکلتی و نه از هیچ سند نوشتاری آمده است.

اسکلت‌های نئاندرتالی نخستین غار توسط تیم رالف سولتسکی در سال 1960 کاوش شد، طبق گزارش Earth.com درباره مطالعه. حفاری‌های رهبری شده توسط دانشگاه کمبریج در این سایت از سال 2015 به بعد از سر گرفته شد، با بقایای شانیدار الف که در حفاری‌های اضافی بازیافت شد که Earth.com گزارش می‌دهد در سال‌های 2019 و 2022 انجام شد. استخوان‌های باقی‌مانده شامل دست راست، تیغه شانه، قطعات دنده و دندان‌های جلویی فرسوده است.

جرح تیغه شانه چه نشان می‌دهد

قطعهٔ شواهد کلیدی سوراخی نزدیک به دایره‌ای است، تقریباً 15 میلیمتر عرض، در تیغهٔ شانهٔ چپ. طبق گفتهٔ تیم رهبری شده توسط دانشگاه کمبریج، شکل نوک نیزهای سنگی یا سنگ آهک را استثنا می‌کند که فتحهای صاف یا زاویه‌دار می‌گذاشتند؛ یک نقطهٔ چوبی تیز با بهتری با سوراخ گرد تطابق دارد. ABC News گزارش کرد که قطر قابل مقایسه است با میله‌های نیزهای چوبی شناخته شدهٔ سایت‌های اروپایی که به بین 200,000 و 400,000 سال پیش تاریخ‌گذاری می‌شود.

خلاصهٔ Phys.org مطالعه لبهٔ مورب‌شدهٔ اطراف سوراخ را به عنوان معمول برای جرح خروجی توصیف می‌کند، با قطعات استخوانی کوچکی که به بیرون فشار داده شدند به روشی که محققان می‌گویند نشان‌دهندهٔ اسلحه‌ای است که از بالا به پایین حرکت می‌کند. محققان نتیجه‌گیری می‌کنند که نیزه از جلویِ سینه وارد شد، از ریه و احتمالاً عروق خونی بزرگ عبور کرد، و از طریق تیغه شانه خارج شد - آسیبی که موت سریع را باعث می‌شد. بررسی حاشیه‌های جرح تشکیل استخوانی جدید را نیافت، علامت معمول شفا، بدین معنی که آسیب در یا نزدیک زمان مرگ اتفاق افتاد.

آسیب دوم: شواهد مراقبت

اسکلت یکسان دارای آسیب بسیار قدیم‌تری است. یکی از آاین‌های سفلی شانیدار الف به طول تقسیم شد، با جیر سخت‌شده‌ای که در امتداد سطح شکستهٔ تجمع کرده - شواهدی، طبق گفتهٔ تیم تحقیق، که دندان مدت طویلی بعد از ضربهٔ آغازین در جای خود ماند؛ حساب Phys.org این را حداقل یک سال می‌نویسد. پوشش Earth.com نقل قولی از پومروی می‌آورد که شانیدار الف احتمالاً به حمایت گروه برای نیازهای اساسی مانند خوردن در حین بهبودی نیاز داشت، زیرا آسیب خوردن و سخن‌گفتن را دشوار می‌ساخت.

محققان دو آسیب بر روی یک اسکلت را به عنوان نشان‌دادن جوانب متضاد زندگی اجتماعی نئاندرتال با هم توصیف می‌کنند: عملی از خشونت که احتمالاً او را کشت، و دورهٔ پیشین از حمایت ظاهری گروهی که به او اجازه داد تا از آسیب جداگانهٔ ناتوان‌کننده برای مدت طویل بقا کند.

آنچه هنوز نامعلوم است

تیم تحقیق به وضوح بیان می‌کند که شواهد استخوانی نمی‌تواند بگوید چه کسی یا چه چیزی جرح کشنده را ایجاد کرد. Earth.com نقل قولی از پومروی می‌آورد که می‌گوید "آیا جرح نیزه از نزاع آمده یا از شکار اشتباهی نمی‌توان از استخوان دانست،" خاطرنشان می‌سازد که نئاندرتال از نزدیک حیوانات بزرگ را شکار می‌کردند و بیشتر آسیب‌های موثق شدهٔ آنان احتمالاً تصادفی است تا نتیجهٔ تنازع بین افراد. هیچ یک از گزارش‌های مرور شده شواهدی نیستند که انسان‌های مدرن را به آسیب ربط دهند.

هر متخصص بیرونی متقاعد نیست که جرح به نیزه اشاره می‌کند. ABC News به صوفیا سامپر کارو از دانشگاه ملی استرالیا ارجاع دادند، که در مطالعه دخیل نبود، که چنین سوالی مطرح کرد که آیا یک سوراخ دایره‌ای در استخوان به تنهایی برای تأسیس علت مرگ بدون شواهد بیشتر و مستقیم تر از سلاح کافی است.

چرا این مهم است

اگر تفسیر درست باشد، تیم دانشگاه کمبریج جرح شانیدار الف را در میان اولین موارد موثق شده در سابقهٔ فسیلی انسان‌نما از آسیب کشندهٔ احتمالاً ناشی از نیزهای چوبی توصیف می‌کند. در ترکیب با آسیب صورتی درمان شدهٔ همان اسکلت، مورد در مطالعهٔ منتشر شده به عنوان شواهد فیزیکی نادر ارائه شده است که گروه‌های نئاندرتال می‌توانند هم خشونت کشنده و هم مراقبت پایدار برای عضو مجروح را نشان دهند.