آژانس فضایی ژاپن جاکسا (JAXA) فضاپیمای اکتشاف ماههای مریخ (MMX) را در 20 اکتبر 2026 (وقت ژاپن) از تانه‌گاشیما پرتاب کرد تا بیش از 10 گرم ماده از ماه فوبوس مریخ را برگرداند. کاوشگر همچنین دیموس را قبل از بازگشت پیش‌بینی‌شده به زمین در سال 2031 مشاهده خواهد کرد.
این نسخه ترجمهٔ ماشینی متن اصلی (English) است. خواندن متن اصلی
آژانس اکتشاف فضایی ژاپن (JAXA) فضاپیمای اکتشاف ماههای مریخ (MMX) را در ساعت 4:41:03 صبح وقت رسمی ژاپن در 20 اکتبر 2026 از مرکز فضایی تانه‌گاشیما پرتاب کرد، بر اساس سایت رسمی مأموریت جاکسا. به وقت ایالات متحده، پرتاب در ساعت 3:41 بعدازظهر EDT در 19 اکتبر 2026 صورت گرفت، طبق گزارش spacepolicyonline.com.
کاوشگر بر تخت موشک H3، پرواز شماره 10، که توسط شرکت Mitsubishi Heavy Industries ساخته شده بود، به فضا رفت. جاکسا MMX را به‌عنوان "اولین مأموریت بازگرداندن نمونه به کره مریخ در جهان" توصیف میکند، که فوبوس را هدف قرار می‌دهد، بزرگ‌تر و نزدیک‌تر از دو ماه کوچک مریخ.
کار مأموریت
بر اساس جاکسا، MMX تقریباً یک سال را برای سفر به سیستم مریخ صرف خواهد کرد و حدود اگوست 2027 خواهد رسید. سپس در محیط فوبوس و دیموس تا 2030 فعالیت خواهد کرد، قبل از آغاز سفر بازگشت که تقریباً یک سال طول می‌کشد، و کپسول نمونه قرار است در استرالیا در 2031 فرود بیاید، بر اساس spacepolicyonline.com.
فضاپیما از سه ماژول تشکیل شدهاست — پیشرانش، اکتشاف و بازگشت — و حدود 9.0 متر طول، 4.5 متر عرض و 5.3 متر ارتفاع دارد، همانطور که جاکسا بیان میکند. برنامه‌ها دو فرود نرم بر روی فوبوس را برای جمعآوری مجموع بیش از 10 گرم ماده سطحی و زیرسطحی با استفاده از سیزده ابزار علمی پیش‌بینی میکند.
مساهمات بین‌المللی
MMX سخت‌افزار از چندین کشور را حمل میکند، که جاکسا آن را "بزرگ‌ترین مأموریت تعاون بین‌المللی در اکتشاف ماه و سیارات که تاکنون توسط ژاپن رهبری شدهاست" می‌نامد. ناسا با دو ابزار مساهمت کرد، بر اساس spacepolicyonline.com: MEGANE، یک طیفسنج گاما و نوترون ساخته شده توسط Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory برای اندازه‌گیری ترکیب عناصری فوبوس، و P-Sampler، دستگاه جمعآوری نمونه پنوماتیکی ساخت Honeybee Robotics، یک شرکت تابع Blue Origin.
آژانسهای فضایی آلمان DLR و فرانسه CNES مشترکاً رباتِ Idefix را با وزن 25 کیلوگرم با چهار چرخ، مجهز به پنل‌های خورشیدی و باتری قابل‌شارژ ساختند. Idefix برای کار تا 100 ساعت بر روی فوبوس طراحی شده است، برای ماموریت‌زدایی زمین قبل از تلاش‌های نمونه‌برداری فرودگر، بر اساس گزارش spacepolicyonline.com.
چرا دانشمندان نمونه‌های فوبوس را می‌خواهند
سؤال علمی مرکزی این است که فوبوس و دیموس چگونه تشکیل شدهاند. بر اساس پیش‌زمینه مندرج در صفحه فوبوس ویکی‌پدیای آلمانی، یک فرضیه درازمدت بیان میکند که ماههای نامنظم شکل کویکب‌هایی هستند که توسط جاذبه مریخ از کمربند سیارک بیرونی دستگیر شدهاند؛ یک فرضیه متبادل تأکید میکند که فوبوس و دیموس بقایای یک ماه مریخی قدیمی‌تری هستند که شکافته شدهاند، با محاسبات مداری که نشان می‌دهد مدارهای دو ماه تقریباً 2.7 میلیارد سال پیش منطبق شده بودند. جاکسا میگوید مأموریت با هدف "کشف منشأ ماههای مریخ و بررسی نحوه وقوع فرآیند تشکیل سیاره" است، از جمله اینکه چگونه آب و مواد آلی ممکن است به سیارات سنگی رسیده باشند.
بر اساس صفحه فوبوس ویکی‌پدیای آلمانی، ماه تنها حدود 9,378 کیلومتر از مرکز مریخ، کمتر از 6,000 کیلومتر بالای سطح مریخ فاصله دارد، و یک دور کامل را در هر 7 ساعت و 39 دقیقه می‌پیماید — به‌طوری که، همانطور که از مریخ دیده می‌شود، در غرب طلوع و در شرق غروب میکند. فوبوس حدود 27 در 22 در 18 کیلومتر اندازه دارد و تراکم آن 1.887 گرم/سانتی‌متر³ است، اعدادی که در بحث‌های مربوط به اینکه آیا یک سیارک جامد دستگیرشده است یا پشته‌ای شل از بقایای برخورد، نقل می‌شود.
آنچه بعداً می‌آید
MMX سومین مأموریت بازگرداندن نمونه جاکسا است، پس از Hayabusa که مواد از سیارک Itokawa را در 2010 برگرداند، و Hayabusa2 که مواد از سیارک Ryugu را در 2020 برگرداند، بر اساس spacepolicyonline.com. سلامت و مسیر فضاپیما در طول ماههای آینده هنگام حرکت به سمت مریخ پایش رفته خواهد شد، با دوربرسیدن حدود اگوست 2027 و انتظار نمی‌رود تلاش فرود بر روی فوبوس قبل از دسامبر 2028 باشد، بر اساس spacepolicyonline.com.
جدول زمانی مأموریت MMX (بر اساس جاکسا)
فاز
تاریخ
پرتاب
20 اکتبر 2026 (JST)، تانه‌گاشیما
رسیدن به سیستم مریخ
~اگوست 2027
عملیات فوبوس/دیموس
2027–2030
تلاش‌های فرود برنامه‌ریزی‌شده بر روی فوبوس
از اواخر 2028
حرکت به سمت زمین
~2030
فرود کپسول نمونه (استرالیا)
2031
پرسش‌ها
ژاپن مأموریت MMX را کی پرتاب کرد؟
جاکسا MMX را در ساعت 4:41 صبح وقت رسمی ژاپن در 20 اکتبر 2026 از مرکز فضایی تانه‌گاشیما بر تخت موشک H3 پرتاب کرد.
MMX کوشش میکند چه چیزی را کشف کند؟
مأموریت در تلاش است تعیین کند که آیا ماههای مریخ فوبوس و دیموس کویکبهای دستگیرشده هستند یا بقایای یک ماه مریخی قدیمیتر که شکافته شدهاند، و مطالعه کند که چگونه آب و مواد آلی ممکن است به سیارات سنگی رسیده باشند.
MMX چقدر ماده از فوبوس برخواهد گرداند؟
جاکسا میگوید فضاپیما برای جمعآوری بیش از 10 گرم ماده سطحی و زیرسطحی از فوبوس در دو تلاش فرود طراحی شدهاست.
نمونهها چه زمانی به زمین خواهند رسید؟
بر اساس جاکسا و spacepolicyonline.com، کپسول بازگشت قرار است در استرالیا در سال 2031 فرود بیاید.
کدام کشورهای دیگر علاوهبر ژاپن به MMX کمک کردند؟
ناسا طیفسنج MEGANE و دستگاه جمعآوری P-Sampler را تهیه کرد، در حالی که آژانسهای فضایی آلمان DLR و فرانسه CNES رباتِ Idefix را ساختند، بر اساس spacepolicyonline.com.
جهان چگونه روایتش میکند
آلمانیپیش‌زمینه ویکی‌پدیای آلمانی درباره صفحه فوبوس بحث علمی درازمدتی را در مورد منشأ ماه ترسیم میکند — چه اینکه یک کویکب دستگیرشده از کمربند سیارک بیرونی باشد یا بقایای یک ماه مریخی قدیمیتر که حدود 2.7 میلیارد سال پیش شکافته شدهاند — پرسشی که برگرداندن نمونه MMX برای کمک به حل آن طراحی شدهاست.
ماهواره‌ها در مدار ماند، زیرا سرعت جلو‌رونده و گرانش زمین متوازن هستند، آن‌ها را در سقوط آزاد پیوسته به دور سیاره نگاه می‌دارد، نه اینکه به زمین بیفتند یا به فضا پرواز کنند. مهندسان ارتفاع، شکل و شیب مدار را انتخاب می‌کنند تا با کار ماهواره مطابقت داشته باشد، از مدارهای پایین برای تصویربرداری تا کمربند ثابت برای هواشناسی و ارتباطات. تا اکتبر 2026، گروه‌های پیگیری تقریباً 17000 ماهواره فعال را به شمار می‌آورند.
تلسکوپ ها جهان دور را با جمع آوری تابش الکترومغناطیسی ـ نور مرئی، امواج رادیویی، مادون قرمز، فرابنفش، اشعه ایکس یا اشعه گاما ـ و تمرکز آن با استفاده از آینه ها، عدسات یا بشقاب های آنتن آشکار می کنند. انتخاب بهترین طراحی به طول موج بستگی دارد: تلسکوپ های نوری زمینی نیاز به اپتیک تطبیقی برای غلبه بر تاری جو دارند، تلسکوپ های رادیویی بشقاب ها را در آرایه های غول پیکر پیوند می دهند، و رصدخانه های اشعه ایکس یا مادون قرمز باید بالای جو زمین مدار کنند که این طول موج ها را جذب می کند.
فازهای ماه ناشی از تغییر زاویه بین خورشید، زمین و ماه هستند که ماه به دور سیاره ما می‌چرخد، نه به خاطر سایه زمین. یک دور کامل از یک ماه نو به ماه دیگر — ماه اقترانی — حدود 29.5 روز طول می‌کشد، کمی بیشتر از مدار واقعی ماه که 27.3 روز به دور زمین است.
مبتدیان می‌توانند بدون تلسکوپ ستارگان و صورتهای فلکی را شناسایی کنند. شبکه شب آسمان ناسا و انجمن سیاره‌ای می‌گویند که چشم غیرمسلح برای شروع کافی است: چند صورتِ فلکی‌ای روشن و پایدار را یاد بگیرید، سپس از ستارگانِ آن‌ها به عنوان نشانگرها برای یافتنِ سایر صورتها استفاده کنید. پاییز و زمستان برای این سرگرمی مناسب‌تر هستند زیرا شب‌ها طولانی‌تر است و، همانطور که ناشیونال جئوگرافیک اشاره میکند، هوا اغلب شرایط آسمان‌ی شفاف‌تری را ارائه می‌دهد.
