Japonia wysyła sondę MMX do zbierania pierwszych próbek księżyca Marsa Fobosa

Japońska Agencja Poszukiwań Kosmicznych (JAXA) wystrzelita statek kosmiczny Martian Moons eXploration (MMX) o godzinie 4:41:03 czasu standardowego Japonii 20 października 2026 roku z Centrum Kosmicznego Tanegashima, zgodnie z oficjalną stroną misji JAXA. W czasie wschodnim USA start odbył się o godzinie 15:41 EDT 19 października 2026 roku, donosi spacepolicyonline.com.

Sonda poleciała w kosmos na rakiecie H3, lot numer 10, zbudowanej przez Mitsubishi Heavy Industries. JAXA opisuje MMX jako «pierwszą na świecie misję powrotną próbek z sfery Marsa», ukierunkowaną na Fobosa, większy i bliższy z dwóch małych księżyców Marsa.

Co będzie robić ta misja

Według JAXA, MMX będzie podróżować przez około rok do systemu Marsa, przybywając około sierpnia 2027 roku. Będzie następnie działać w pobliżu Fobosa i Deimos aż do 2030 roku, zanim rozpocznie roczną podróż powrotną, z zaplanowanym lądowaniem kapsuły próbek w Australii w 2031 roku, zgodnie z spacepolicyonline.com.

Statek kosmiczny został zbudowany z trzech modułów — napędu, eksploracji i powrotu — i mierzy około 9,0 metra długości, 4,5 metra szerokości i 5,3 metra wysokości, twierdzi JAXA. Plany przewidują dwa miękkie lądowania na Fobosie, aby zebrać w sumie ponad 10 gramów materiału powierzchniowego i podpowierzchniowego za pomocą trzynastu instrumentów naukowych.

Wkład międzynarodowy

MMX nosi sprzęt z kilku krajów, które JAXA nazywa «największą międzynarodową współpracą w badaniach Księżyca i planet kiedykolwiek prowadzoną przez Japonię». NASA wniosła dwa instrumenty, zgodnie z spacepolicyonline.com: MEGANE, spektrometr gamma i neutronowy zbudowany przez Applied Physics Laboratory Uniwersytetu Johns Hopkins do pomiaru składu pierwiastkowego Fobosa, oraz P-Sampler, urządzenie pneumatycznego poboru próbek wykonane przez Honeybee Robotics, spółkę zależną Blue Origin.

Niemiecki DLR i francuska agencja CNES wspólnie zbudowały Idefix, czterokolowego łazika ważącego 25 kilogramów wyposażonego w panele słoneczne i baterię wielokrotnego ładowania. Idefix jest zaprojektowany do pracy przez do 100 godzin na Fobosie, sondując teren przed próbami poboru próbek przez lądownik, donosi spacepolicyonline.com.

Dlaczego naukowcy chcą próbek z Fobosa

Centralnym pytaniem naukowym jest sposób powstania Fobosa i Deimos. Zgodnie z tłem z niemieckiej Wikipedii o Fobosie, jedna długoterminowa hipoteza utrzymuje, że nieregularne księżyce to asteroidy schwytane przez grawitację Marsa z zewnętrznego pasa asteroid; alternatywa utrzymuje, że Fobos i Deimos to pozostałości starszego księżyca Marsa, który się rozpadł, przy czym obliczenia orbitalne sugerują, że orbity dwóch księżyców zbiegały się mniej więcej w ciągu ostatnich 2,7 miliarda lat. JAXA twierdzi, że misja ma na celu «odkrycie pochodzenia księżyców Marsa i zbadanie tego, jak przebiegał proces formowania się planetami», w tym tego, jak woda i materiały organiczne mogły dotrzeć do planet skalistych.

Według tła z niemieckiej Wikipedii o Fobosie, księżyc krąży zaledwie około 9378 kilometrów od centrum Marsa, mniej niż 6000 kilometrów nad powierzchnią Marsa, dokonując obrotu co 7 godzin i 39 minut — wystarczająco szybko, że widziany z Marsa wschodzi na zachodzie i zachodzi na wschodzie. Fobos mierzy około 27 na 22 na 18 kilometrów i ma gęstość 1,887 g/cm³, liczby przytaczane w dyskusji na temat tego, czy jest to bryła przechwycona asteroida czy luźnie upakowana sterta odłamków uderzeniowych.

Co będzie dalej

MMX jest trzecią misją powrotną próbek JAXA, po Hayabusa, która zwróciła materiał z asteroidy Itokawa w 2010 roku, i Hayabusa2, która zwróciła materiał z asteroidy Ryugu w 2020 roku, zgodnie z spacepolicyonline.com. Stan zdrowotny statku kosmicznego i jego trajektoria będą monitorowane przez nadchodzące miesiące, gdy zmierza do Marsa, a przybycie oczekiwane jest około sierpnia 2027 roku, a próba lądowania na Fobosie nie oczekuje się wcześniej niż w grudniu 2028 roku, donosi spacepolicyonline.com.