22 Ekim 2026'da Journal of Clinical Investigation dergisinde yayımlanan bir çalışma, farelerde COVID-19 ve gribin arkasındaki virüslere karşı koruma sağlayan, iğnesiz bir mRNA aşısı aktarım yöntemini tanımlıyor. Rutgers Üniversitesi ve Japonya'daki ortak kurumlardaki araştırmacılar tarafından yürütülen çalışma, enjeksiyon iğnesinin yerine yüksek basınçlı bir sıvı jeti kullanıyor ve Pfizer-BioNTech ile Moderna COVID-19 aşıları gibi aşılarda mRNA'yı saran lipit nanoparçacık kabuğunu ortadan kaldırıyor; bu bilgi Medical Xpress ve News-Medical'ın makaleye ilişkin haberlerinde yer aldı.
Bu aktarım yönteminde yeni olan ne
Geleneksel mRNA aşıları, genetik materyalin vücutta hücrelere ulaşacak kadar hayatta kalabilmesi için onu lipit nanoparçacıklar içine kapatır. Rutgers liderliğindeki ekip ise bunun yerine kapsüllenmemiş, yani 'çıplak', mRNA kullandı ve bunu iğnesiz bir enjeksiyon tekniği olan yüksek basınçlı sıvı jetiyle doğrudan deriye uyguladı. Derinin seçilmesinin nedeni, bağışıklık hücreleri açısından zengin olmasıydı; bu bilgi News-Medical'ın bulgulara ilişkin özetinde belirtildi.
Şimdi Tokyo Bilim Enstitüsü'nde görevli olan kıdemli yazar Satoshi Uchida, hedefin, bağışıklık tepkisini güçlendiren maddeler olan adjuvanların lipit taşıyıcının kaybını telafi edip edemeyeceğini görmek olduğunu söyledi. Uchida, News-Medical'a göre şöyle dedi: "Adjuvanların bir kombinasyonu, uygun bir güvenlik profilini korurken aşı etkinliğini önemli ölçüde iyileştirebilir."
Farkı yaratan adjuvanlar hangileri
Araştırmacılar adjuvanları test etti ve ikisini birlikte eşleştirmenin, her birini tek başına kullanmaktan daha iyi sonuç verdiğini buldu: zaten diğer ruhsatlı aşılarda kullanılan bir bileşik olan alüminyum fosfat ve doğal bağışıklık reseptörlerini uyaran kısa, sentetik bir DNA molekülü olan CpG. Bu ikisinin jetle enjekte edilen çıplak mRNA ile birleştirilmesi, Medical Xpress ve News-Medical tarafından bildirilen çalışma özetine göre, bunları ayrı ayrı kullanmaktan daha güçlü bir koruma sağladı.
Rutgers New Jersey Tıp Fakültesi araştırmacısı Wadih Arap, zaten onaylanmış bileşenleri kullanmanın önemini şöyle ifade etti: Arap, News-Medical'a göre, "Bizi cesaretlendiren şey, her biri insan hastalarda klinik olarak zaten kullanılmış bir aktarım cihazı ve adjuvan bileşenleriyle farelerde koruyucu bağışıklık elde etmiş olmamız" dedi.
Farelerdeki sonuçlar
Üç dozdan sonra, SARS-CoV-2 veya influenza A'ya maruz kalan farelerin akciğer dokusunda tespit edilebilir bulaşıcı virüs görülmedi. SARS-CoV-2 testinde, adjuvan kombinasyonunu alan farelerde akciğer viral RNA düzeyi, adjuvansız aşılanan farelere kıyasla kabaca 24 kat daha düşüktü. Grip deneyinde ise aşılanan tüm fareler sonraki enfeksiyondan sağ çıktı; bu bilgiyi News-Medical bildirdi.
İğnesiz, taşıyıcısız bu yaklaşım, karşılaştırma için test edilen laboratuvar lipit nanoparçacık mRNA formülasyonlarına kıyasla daha az yerel ve sistemik iltihaplanmaya da yol açtı; bu bilgi aynı haberlerde yer aldı.
İğnesiz jetle enjekte edilen mRNA ile standart lipit nanoparçacık mRNA aşısının karşılaştırması (fare çalışması)| Özellik | İğnesiz çıplak mRNA + adjuvanlar | Standart lipit nanoparçacık mRNA |
|---|
| Aktarım yöntemi | Deriye yüksek basınçlı sıvı jeti | İğneyle enjeksiyon, genellikle kas içine |
|---|
| mRNA taşıyıcısı | Yok (kapsüllenmemiş/"çıplak") | Lipit nanoparçacık kabuğu |
|---|
| Bağışıklık güçlendirme | Alüminyum fosfat + CpG adjuvanlar | Lipit parçacıklar yerleşik adjuvan olarak işlev görür |
|---|
| Farelerde gözlenen iltihaplanma | Daha düşük yerel/sistemik iltihaplanma | Karşılaştırma testlerinde daha yüksek iltihaplanma |
|---|
| Farelerde koruma (3 doz) | Tespit edilebilir bulaşıcı virüs yok; grip testinde hayatta kalma | Önceki aşılarda kanıtlanmış koruyucu etkinlik |
|---|
| İnsanlarda test | Henüz yok | İnsan kullanımı için onaylı (örn. COVID-19 aşıları) |
|---|
Araştırmacılar iğneleri ve lipit kabukları ortadan kaldırmayla neden ilgileniyor
Rutgers Kanser Enstitüsü araştırmacısı Renata Pasqualini, sonucun aşı tasarımı için yeni olasılıklar açtığını söyledi. Pasqualini, News-Medical'a göre şöyle dedi: "Taşıyıcısız, iğnesiz bir aşının koruyucu yapılabileceğini göstermek, alanın şimdiye kadar çalıştığı tasarım alanından farklı bir tasarım alanı açıyor." Lipit nanoparçacığın ortadan kaldırılması üretimi basitleştirebilir ve bazı kişilerin lipit bileşenlerine verdiği tepkileri potansiyel olarak azaltabilirken, iğnesiz bir jet de toplu aşılama lojistiğini kolaylaştırabilir.
Sınırlamalar ve sırada ne var
Şimdiye kadarki sonuçlar yalnızca farelerden geliyor. Araştırma ekibi, Medical Xpress ve News-Medical'a göre, yaklaşımın daha büyük hayvanlarda test edilmesi gerektiğini ve insanlarda herhangi bir klinik deneyden önce uygun insan dozlarının hâlâ belirlenmesi gerektiğini söyledi. Bu belirli çıplak mRNA, jet enjeksiyonu ve çift adjuvan kombinasyonu için henüz insan güvenliği veya etkinliği verisi bulunmuyor.
Yayımlanan makale, yazarlar arasında Nan Qiao'nun da bulunduğu ve 2026 yılında Journal of Clinical Investigation dergisinde yayımlanan "Jet-injected combinational adjuvants potentiate naked mRNA vaccines for protection against respiratory viral infections in mice" başlığını taşıyor.
