Güneş Sistemi'nde bilinen en hızlı yörüngelerden birine sahip, yaklaşık 700 metre genişliğinde bir asteroit, çoğu teleskopun tarayamadığı kadar Güneş'e yakın bir gökyüzü bölgesinde bulunduktan sonra gökbilimciler tarafından doğrulandı. 2025 SC79 olarak adlandırılan cisim, keşfi yapan gökbilimcinin de bağlı olduğu ABD'li araştırma kurumu Carnegie Science'a göre, Güneş etrafında bir tur atmak için sadece 128 gün harcıyor.
Kim buldu ve nasıl buldu
Carnegie Science gökbilimcisi Scott S. Sheppard, 2025 SC79'u 27 Eylül 2025'te, Şili'deki Cerro Tololo Inter-American Gözlemevi'nde bulunan ve Ulusal Bilim Vakfı'na (NSF) ait 4 metrelik Víctor M. Blanco Teleskobu üzerine monte edilmiş Kara Enerji Kamerası'nı kullanarak keşfetti. Kurumun açıklamasına göre, yörüngeyi doğrulamak için yapılan takip gözlemleri NSF'nin Gemini teleskobu ve Carnegie Science'ın kendi Magellan teleskoplarıyla gerçekleştirildi.
Carnegie Science'a göre, bu arama özellikle Güneş'e yakın 'alacakaranlık bölgesini' hedefliyor; burada güneş ışığı, küçük asteroitlerin zayıf yansıyan ışığını bastırıyor. Bu bölgedeki cisimler yalnızca gün doğumu veya gün batımı koşullarında kısa süreliğine gözlemlenebiliyor, bu da onları gece görünür olan asteroitlerden çok daha zor bulunur kılıyor.
Yörüngesi neden dikkat çekiyor
Wikipedia'nın bu cisimle ilgili maddesine göre, 2025 SC79, yörüngeleri tamamen Dünya'nın Güneş etrafındaki yolunun içinde kalan Atira grubu asteroitlerine ait. 128 günlük yörünge periyodu, onu bilinen asteroitler arasında, her ikisi de 113 günde yörünge tamamlayan 2021 PH27 ve 2025 GN1'in ardından, en kısa üçüncü periyoda sahip cisim yapıyor; Wikipedia bunu küçük gezegen yörünge verilerine atıfla belirtiyor.
Bir astronomi haber sitesi olan Universe Magazine, 2025 SC79'un yörüngesinin neredeyse tamamen Venüs'ün yörüngesinin içinde yer aldığını ve günberi (perihelion) uzaklığının yaklaşık 0,45 astronomik birim (kabaca 67,3 milyon kilometre) olduğunu bildirdi. Universe Magazine'e göre bu durum, 2020'de keşfedilen 594913 'Ayló'chaxnim'in ardından, yörüngesi Venüs'ün içinde sınırlı kalan bilinen ikinci asteroit olmasını sağlıyor.
Carnegie Science, asteroitin Güneş etrafındaki turu sırasında Merkür'ün yörüngesini de kestiğini belirtti.
Risk hakkında bilinen ve bilinmeyenler
Carnegie Science'ın açıklaması, bu keşfi, Dünya için tehlike oluşturabilecek büyük asteroitleri Güneş'in parlaklığında gizlenmeden önce bulmaya yönelik NASA destekli daha geniş bir çalışmanın parçası olarak sunuyor. Carnegie Science'ın aktardığına göre Sheppard, 'en tehlikeli asteroitler en tespit edilmesi zor olanlardır' dedi; bu ifade bu belirli asteroitten doğrulanmış bir tehdide değil, genel olarak alacakaranlık cisimlerine atıfta bulunuyor.
Universe Magazine, 2025 SC79'un yolunun ilke olarak Venüs'ün yoluyla kesişebileceğini ve güneş ışığı ile ısı radyasyonunun yol açtığı yavaş bir dönüş değişimi olan YORP etkisinin asteroidi sonunda parçalayabileceğini, ancak bu sürecin bir milyon yıldan daha kısa süreceğini bildirdi. Bu makale için incelenen hiçbir kaynak, 2025 SC79 için Dünya ile doğrulanmış bir çarpışma olasılığı bildirmiyor; hiçbiri onu mevcut Dünya'ya yakın cisim risk sıralamalarında listelemiyor.
Carnegie Science, asteroidin artık Dünya'dan bakış açısıyla Güneş'in arkasına geçtiğini ve birkaç ay boyunca teleskoplar tarafından gözlemlenemeyeceğini belirtti; bu da gökbilimcilerin yörüngesini daha ayrıntılı belirlemek için beklemek zorunda kalacağı anlamına geliyor.
Arka plan: Güneş'in ışığında asteroit avı
Carnegie Science'a göre, 2025 SC79'u bulan arama, Güneş'e yakın yörüngede dolaştığı ve bu nedenle yalnızca alacakaranlıkta kısa süreliğine görülebilen sözde 'gezegen katili' adaylarını yakalamak için tasarlandı. Geleneksel gece gökyüzü taramaları teleskopları nadiren Güneş'e bu kadar yakın noktalara yönelttiğinden, gökyüzünün bu bölümü tarihsel olarak yetersiz taranmış durumda, bu da benzer cisimlerin hâlâ tespit edilmemiş olma olasılığını açık bırakıyor.
