Nieuws & artikelen
Ruimtevaart
Waar de wereld over praat, met bronnen. Elk stuk wordt met kunstmatige intelligentie gemaakt en elke bewering linkt naar waar die vandaan komt.
Hoe satellieten werken: orbitale mechanica, hoofdtypen en alledaags gebruik
Satellieten blijven in een baan omdat hun voorwaartse snelheid en de zwaartekracht van de aarde zich uitbalanceren, waardoor ze in continue vrije val rond de planeet blijven in plaats van op de grond te vallen of in de ruimte weg te vliegen. Ingenieurs kiezen de hoogte, vorm en helling van de baan die past bij de taak van een satelliet, van lage banen die worden gebruikt voor beeldvorming tot de geostationaire gordel die wordt gebruikt voor weer en telecommunicatie. Sinds oktober 2026 tellen trackinggroepen ongeveer 17.000 actieve satellieten rond de aarde.
Hoe sterren en sterrenbeelden identificeren: Een beginnershandleiding voor sterrenobservatie
Beginners kunnen sterren en sterrenbeelden zonder telescoop leren identificeren. NASA's Night Sky Network en The Planetary Society zeggen dat het blote oog volstaat om te beginnen: leer eerst een aantal heldere ankersterebeelden, gebruik dan hun sterren als aanwijzers om anderen te vinden. Herfst en winter bevorderen de hobby omdat de nachten langer zijn en, zoals National Geographic opmerkt, de lucht vaak duidelijkere hemelomstandigheden biedt.
Zwarte gaten uitgelegd: Hoe ze ontstaan en wat de wetenschap heeft bevestigd
Een zwart gat is een gebied in de ruimte waar de zwaartekracht zo sterk is dat niets, zelfs niet het licht, kan ontsnappen voorbij de grens die de gebeurtenishorizon wordt genoemd, volgens NASA. De meeste ontstaan wanneer een ster met meer dan ongeveer 20 zonnenmassa's zijn brandstof uitput en zijn kern ineenstort; wetenschappers hebben het bestaan ervan nu bevestigd door directe beeldvorming, röntgenobservaties en detecties van zwaartekrachtgolven.
Japan lanceert MMX-sonde om eerste monsters van Marsmaantje Phobos te verzamelen
De Japanse ruimtevaartagentschap JAXA lanceerde op 20 oktober 2026 (Japanse tijd) de Martian Moons eXploration (MMX)-ruimtevaartuig vanaf Tanegashima, gericht op het terugbrengen van meer dan 10 gram materiaal van Marsmaan Phobos. De sonde zal ook Deimos observeren vóór een geplande terugkeer naar aarde in 2031.
Japan lanceert MMX-missie naar de manen van Mars Phobos en Deimos
Japans ruimtevaartagentschap JAXA lanceerde de ruimtesonde Martian Moons eXploration (MMX) op 20 oktober 2026 aan boord van een H3-raket vanaf het Ruimtevaartcentrum Tanegashima. De ruimtekruiser zal Mars in de zomer van 2027 bereiken, op Phobos landen om minstens 10 gram oppervlakmateriaal te verzamelen, en de monsters in 2031 naar de Aarde terugbrengen.
Hoe werken satellieten: Baantypen en alledaagse toepassingen uitgelegd
Satellieten blijven omhoog omdat zwaartekracht hen voortdurend naar de Aarde trekt, terwijl hun zijwaartse snelheid voorkomt dat ze ooit landen — het evenwicht dat een baan definieert. Afhankelijk van hoe hoog en hoe snel ze vliegen, vallen satellieten in drie hoofdfamilies (lage, middelbare en geostationaire baan), elk geschikt voor een ander doel zoals GPS-navigatie, weersvolging of breedband-internet, volgens het Europees Ruimteagentschap (ESA), NOAA en het GPS-programma van de Amerikaanse regering.
Hoe kometen ontstaan, waar ze vandaan komen en waarom hun banen verschillen
Kometen zijn ijzige overblijfselen uit de vorming van ons zonnestelsel, opgebouwd uit rots, stof en bevroren gassen, volgens NASA. De meeste bevinden zich in een van twee verre reservoirs — de Kuipergordel of de Oortwolk — en het reservoir waar een komeet vandaan komt, verklaart grotendeels hoe lang de omloopbaan duurt en in welke hoek deze de Zon nadert.
Hoe raketten werken: raketmotorontechnologie en ruimtevaartuigmechanica uitgelegd
Raketmotoren genereren stuwkracht door in een verbrandingskamer een brandstof en een oxidatiemiddel aan boord te verbranden en het hete gas door een mondstuk uit te stoten, volgens de derde wet van Newton. Omdat dit oxidatiemiddel aan boord wordt meegenomen, kunnen raketten in het vacuüm van de ruimte werken, en vanwege de exponentiële kostentoename voor snelheid die door de Tsiolkovsky-raketvergelijking wordt beschreven, worden lanceervoertuigen in meerdere fasen gebouwd die worden afgegooid zodra hun drijfstof op is.
Donkere Materie en Donkere Energie: Wat Maakt 95% van het Universum Uit?
Wetenschappers zeggen dat gewone materie – alles wat we kunnen zien, van sterren tot planeten tot mensen – slechts ongeveer 5% van het universum uitmaakt. De rest is verdeeld tussen donkere materie (ongeveer 27%), een onzichtbare substantie die zwaartekracht toevoegt, en donkere energie (ongeveer 68%), een mysterieuze druk die de expansie van het universum versnelt. Geen van beide is rechtstreeks gedetecteerd, en nieuwe onderzoeken testen of de sterkte van donkere energie verandert in de loop der tijd.
Een beginnersgids voor het fotograferen van de nachtlucht en sterrenbeelden
Het fotograferen van sterren en sterrenbeelden vereist geen speciale uitrusting om mee te beginnen: een stabiel statief, handmatige blootstellingscontrole en een volledig open diafragma zijn voldoende, volgens NASA en de Planetary Society. Deze gids leidt beginners door het kiezen van een donkere locatie, het leren van enkele anksterrenbeelden en het stap voor stap instellen van de belichting, of je nu een speciale camera of een smartphone gebruikt.
Zwarte gaten uitgelegd: Hoe ze ontstaan, werken en eindelijk zijn gefotografeerd
Een zwart gat is een gebied in de ruimte waar de zwaartekracht zo sterk is dat niets, niet eens licht, kan ontsnappen zodra het de grens overschrijdt die de waarnemingshorizon wordt genoemd. De meeste ontstaan wanneer een ster met meer dan ongeveer 20 zonsmassa's de brandstof uitput en zijn kern instort; supermassieven zitten in de centra van sterrenstelsels, inclusief Sagittarius A* van de Melkweg. Sinds 2015 hebben zwaartekrachtgolfdetectoren en directe afbeelding zwarte gaten getransformeerd van theoretische voorspellingen naar rechtstreeks waargenomen objecten.
Astronomen identificeren eerste groene ster: witte dwerg WD J1330+6435
Een team onder leiding van de Universiteit van Warwick stelt dat een witte dwerg genaamd WD J1330+6435, in het sterrenbeeld Draco, de eerste ster is die voor het menselijk oog echt groen zou lijken. De kleur komt van natrium, calcium en lithium die uit het eigen planetaire puin zijn getrokken en oranje licht in de dichte atmosfeer absorberen, volgens een studie gepubliceerd in RAS Techniques and Instruments.
Hoe wetenschappers naar intelligent leven buiten de aarde zoeken: SETI-methoden uitgelegd
Wetenschappers die naar intelligent leven buiten de aarde zoeken, gebruiken hoofdzakelijk twee benaderingen: het scannen van de hemel naar radio- en lasersignalen die kunstmatig kunnen zijn (SETI) en het analyseren van exoplaneetatmospheren naar gassen die biologie of technologie kunnen aanduiden. Geen buitenaards signaal is ooit bevestigd, inclusief het Wow!-signaal van 1977 en een 2026-scan van het interstellaire object 3I/ATLAS.
Hoe je planeten en sterrenbeelden in herfstsnachten kunt identificeren
De langere, helderere herfstavonden maken het een van de betere seizoenen om de hemel te leren. Saturnus is de helderste planeet die deze herfst zichtbaar is, nu het op 4 oktober 2026 in oppositie is geweest, terwijl het Grote Vierkant van Pegasus en de W-vorm van Cassiopeia als richtpunten dienen om Andromeda, Perseus en andere sterrenbeelden te vinden.
Hoe sterrenbeelden identificeren en gebruiken om 's nachts de richting te vinden
Beginners kunnen de nachtelijke hemel leren door te beginnen met enkele heldere, makkelijk herkenbare sterrenpatronen en "wijzende sterren" te gebruiken om waar noorden of zuiden te vinden. De Grote Beer wijst naar Polaris op het noordelijk halfrond, terwijl het Zuiderlijke Kruis en zijn wijzende sterren de zuidelijke hemelpool onder de evenaar lokaliseren.
Meteoorstromen verklaard: Hoe zij ontstaan, jaarlijkse pieken en hoe je ze kunt waarnemen
Meteoorstromen ontstaan wanneer de baan van de Aarde door een spoor van stof van een komeet gaat, of in één opvallend geval van een asteroïde, en de deeltjes verbranden in de atmosfeer. NASA en de American Meteor Society volgen ongeveer acht tot negen terugkerende stromen per jaar, elk met zijn eigen piekperiode, verwachte intensiteit en waarnemingsomstandigheden. Deze gids behandelt de mechanica achter het verschijnsel en wat je van elke stroming kunt verwachten, inclusief de Orioniden, die pieken op 21–22 oktober 2026.
NASA selecteert GIMLI-missie om te controleren of een maankuil een grot voor astronauten verbergt
NASA heeft de GIMLI-missie, geleid door het Planetary Science Institute, geselecteerd om radar-, seismische en zwaartekrachtinstrumenten naar een kuil in de regio Marius Hills van de maan te sturen en te bepalen of deze opent naar een grote ondergrondse lavabuis. Als zo'n grot bestaat en groot genoeg is, zou het op een dag astronauten kunnen beschermen tegen straling, extreme temperaturen en micrometeorite-impacts.
Hoe je de maanfasen observeert, met oktober 2026's Jachtmaan als gids
De maan gaat door acht fasen in 29,5 dagen, een cyclus die de synodische maand wordt genoemd, en de volgende volle fase - oktober's Jachtmaan - bereikt zijn hoogtepunt op 04:12 GMT/UTC (12:12 uur 's ochtends EDT) op 26 oktober 2026. Hier is hoe de fasecyclus werkt en wat NASA en gidsen voor sterrenobservatie aanbevelen om het waar te nemen, van waarnemingen met het blote oog tot verrekijkers.
Hoe raketten werken: voortuitingssystemen en lancheertechnologie uitgelegd
Raketten vliegen door massa uit een mondstuk met hoge snelheid uit te stooten, wat het voertuig volgens Newtons derde wet in de tegengestelde richting duwt – er is geen lucht nodig om tegen af te duwen. Lanceervoertuigen gebruiken vooral chemische voortstuwing (vloeibaar, vast of hybride), opgebouwd in trappen die worden afgeworpen wanneer ze zijn opgebrand, terwijl ruimtevaartuigen die al in de ruimte zijn, vaak overschakelen naar laagvermogen elektrische (ion) voortstuwing voor efficiëntie.
Zwarte Gaten Uitgelegd: Hoe ze Ontstaan, Hoe ze Eruit Zien en het Bewijs dat ze Bestaan
Een zwart gat is een regio waar de zwaartekracht zo sterk is dat niets, niet eens licht, kan ontsnappen als het de gebeurtenishorizon overschrijdt. De meeste zwarte gaten ontstaan uit het ineenstorten van massieve stervende sterren, terwijl de oorsprong van de grootste, supermassieve zwarte gaten nog slecht wordt begrepen, volgens NASA. Hun bestaan is bevestigd door zowel een detectie van zwaartekrachtgolven in 2015 als een directe afbeelding in 2019.
NASAs Ruimteveer bereikte Mach 25: Waarom het "snelste bemande vliegtuig" wordt genoemd
NASAs ruimteveer kwam opnieuw in de atmosfeer terug op ongeveer 17.500 mph – ongeveer Mach 25 – wat het het snelste bemande voertuig maakte dat ooit als een vliegtuig vloog en op een startbaan landde. Dit gebeurde 133 keer gedurende 135 missies tussen 1981 en 2011. Het snelste absolute menselijke snelheidsrecord behoort echter toe aan de Apollo 10-capsule, die geen bemand vliegtuig was.
Kunnen we in maangrotten leven? Op zoek naar habitatages in maanlavbuizen
Ja, in principe: wetenschappers zeggen dat ingestorte lavabuizen onder kuilen zoals Marius Hills en Mare Tranquillitatis astronauten veel beter kunnen beschermen tegen straling, micrometeorieten en extreme temperatuurwisselingen dan elk oppervlaktehabitat. De NASA heeft nu een missie genaamd GIMLI geselecteerd om uit te zoeken of een van deze kuilen daadwerkelijk in een grot leidt die groot genoeg is om van belang te zijn.
Recordbrekende radioburst voert terug naar de vroege sterrenvormingtijdperk van het universum
Astronomen hebben de afstand tot de meest afgelegen snelle radioburst ooit gemeten, FRB 20240304B, die zijn bron verliet toen het universum ongeveer 3 miljard jaar oud was. De James Webb Space Telescope heeft de millisecondeburst getraceerd naar een klein, actief sterrenworming dwergstelsel – niet het grote, volwassen stelsel dat onderzoekers verwachtten.
Hoe satellieten werken: banen, signalen en wereldwijde connectiviteit uitgelegd
Satellieten blijven in een baan omdat hun voorwaartse snelheid de zwaartekracht van de aarde in evenwicht houdt, en de gekozen hoogte bepaalt welke taak een satelliet kan uitvoeren. Lage banen geven scherpe beelden en korte vertragingen, geostationaire banen bieden constante dekking van één regio, en middelbare banen voorzien in wereldwijde navigatie — elk verbonden met aardstations via radiosignalen die via een internationaal frequentiesysteem worden geregeld.